Bu hikâye, hatanın insan olmanın bir parçası olduğunu anlatmak için anlatılırdı. “Nanabozho güçlüydü.Ama bazen uyarıları dinlemezdi. Bir gün acele etti.Yolunu kaybetti. Uzun süre dolaştıktan sonra geri döndü.Yanıldığını kabul etti. Yaşlılar bu hikâyeyi anlatır,çocukların dinlemesini isterdi.” Ne anlatır? Hata yapmak insanidir; bilgelik, hatayı fark edebilmekle başlar. (Ojibwe / Anishinaabe halkının kültür kahramanı Nanabozho etrafında anlatılan öğretici hikâyelerden.)

Bu hikâye, bireyin davranışının topluluğu etkilediğini anlatmak için söylenirdi. “Bir çocuk, payına düşenden fazlasını aldı.Kimse onu durdurmadı. Akşam olunca yaşlılar ateşin etrafında toplandı.Kachinaları anlattılar. Hikâyede, paylaşmayı unutan bir çocuk vardı.Ardından yağmur kesilmişti.Toprak sertleşmişti. Hikâye bitti.Çocuk sustu.” Ne anlatır? Bireyin davranışı, topluluğun ve doğanın dengesini etkiler. (Hopi halkının doğa güçlerini temsil eden Kachina ruhları etrafında şekillenen anlatı geleneğinden.)

(Navajo – Spider Woman / Spider Grandmother)Bu hikâye, sabrın ve öğrenmenin zamanla gerçekleştiğini anlatmak için anlatılırdı.“Çocuklara dokuma öğretilirdi.Bazıları acele ederdi. Yaşlılar onlara Örümcek Kadın’dan bahsederdi. ‘Örümcek Kadın,’ derlerdi,‘herkese ip verir.’ Acele eden ipi çekiştirir, düğümler çözüldükçe dokuması bozulurdu. Sabredenin elinde ise desen yavaş yavaş ortaya çıkardı. Örümcek Kadın görünmezdi.Ama işi kiminle yürüdüğü, ortaya çıkan dokumadan anlaşılırdı.”Ne anlatır?Bilgi aceleyle değil, sabırla yerleşir.

Bu hikâye, insanın içindeki çatışmayı anlatmak için söylenirdi. “Bir çocuk büyükbabasının yanına geldi.İçinde öfke vardı. Yaşlı adam ateşin yanına oturdu ve dedi ki: ‘İnsanın içinde iki kurt yaşar.Biri öfke, kıskançlık, korku ve açgözlülükle yaşar.Diğeri sabır, merhamet ve doğrulukla.’ ‘Bu iki kurt,’ dedi,‘insanın içinde sürekli mücadele eder.’ Çocuk sordu:‘Hangisi kazanır?’ Yaşlı adam cevap verdi:‘Hangisini beslersen.’” Ne anlatır?İnsanın davranışları, hangi yönünün güçleneceğini belirler. (Lakota ve Cherokee sözlü anlatı geleneğinde yer alan, modern derlemelerde “Two Wolves” adıyla bilinen hikâye.)

Bu hikâye, minnetin sözden önce geldiğini anlatırdı.“Bir çocuk teşekkür etmedi.Ama başını eğdi. Yaşlı anladı.”Ne anlatır?Minnet, bazen sessizliktir.

Bu hikâye, kibirin geçici olduğunu anlatırdı.“Bir adam izini övdü.Rüzgâr esti.İz kayboldu.”Ne anlatır?Doğa, gösterişi sevmez.

Bu hikâye, eksik dinlemenin eksik yol açtığını anlatırdı.“Bir adam yarım dinledi.Yarım anladı. Yolunu şaşırdı.”Ne anlatır?Dinlemek, tamamlanmadıkça işe yaramaz.

Bu hikâye, güvenin çocuğu büyüttüğünü anlatmak için anlatılırdı.“Bir çocuğa görev verildi.Yapabildi.Kimse şaşırmadı.”Ne anlatır?Güven, öğretir.

Bu hikâye, sabrın görünmeyen bir güç olduğunu anlatırdı.“Avcı bekledi.Av geldi.”Ne anlatır?Sabır bazen harekettir.